🌐 Akademia Cyberbezpieczeństwa 7–9

Kurs 5 • wiek 7–9 lat

🎮 Kultura i bezpieczeństwo w wirtualnej piaskownicy (Wiek: 7-9 lat)

Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.

8 godzinskrypt prowadzącejkarty warsztatowemateriał dla rodziców

Jak prowadzić ten kurs

Traktuj zajęcia jako rozmowę i trening reakcji, nie jako wykład ekspercki. Dzieci w wieku 7–9 lat potrzebują prostych zasad, powtórek, ruchu i jasnego komunikatu: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.

Najważniejsze dla rodziców

Sprawdźcie razem oznaczenia PEGI, czat, mikropłatności i ustawienia prywatności. Dziecko powinno wiedzieć, że zakupy w grze to prawdziwe pieniądze.

Scenariusze do szybkiego użycia

Możesz je wydrukować, pociąć i losować podczas zajęć.

  • Gracz na czacie wyzywa nową osobę.
  • Gra PEGI 12 ma straszne dźwięki i potwory.
  • Darmowa gra namawia do kupna skrzynki z losową nagrodą.
  • Ktoś niszczy budowlę tylko po to, żeby zdenerwować drugą osobę.
  • Nieznajomy gracz pyta, do której szkoły chodzisz.

Godzina 1

W co my właściwie gramy? (Nasz wirtualny plac zabaw)

↑ góra

Cel

Wprowadzenie do tematyki gier wideo, integracja grupy wokół wspólnych zainteresowań.

Wiedza w pigułce

Gry to świetna rozrywka, ale wirtualny świat to przedłużenie tego prawdziwego. Złota zasada brzmi: w grze zachowujemy się wobec innych tak samo dobrze, jak na szkolnym boisku.

Materiały

Publikacja „W sieci wyzwań. Sztuka wychowania w cyfrowym świecie”.

Ćwiczenie z agendy

Mapa naszych gier. Dzieci rysują na dużym arkuszu papieru swoje ulubione gry (np. Minecraft, Roblox). Nauczyciel inicjuje rozmowę o tym, dlaczego lubią w nie grać, co dają im te gry i w jakich sytuacjach w grze czują się radosne, a w jakich smutne lub złe.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: W co my właściwie gramy? (Nasz wirtualny plac zabaw). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Gry to świetna rozrywka, ale wirtualny świat to przedłużenie tego prawdziwego. Złota zasada brzmi: w grze zachowujemy się wobec innych tak samo dobrze, jak na szkolnym boisku.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „W co my właściwie gramy? (Nasz wirtualny plac zabaw)”?
  • Jak zachowuje się dobry gracz?
  • Co mówi oznaczenie PEGI?
  • Czy darmowa gra zawsze jest naprawdę darmowa?
  • Co zrobić, gdy ktoś dokucza w grze?
  • Jakim nickiem lepiej grać: prawdziwym czy wymyślonym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko gra, można pisać wszystko.”

Po drugiej stronie gry jest prawdziwy człowiek. Słowa z czatu mogą ranić tak samo jak słowa na boisku.

„Lootbox to tylko zabawa.”

Może być zabawą, ale używa prawdziwych pieniędzy i losowości. Dziecko nie decyduje o tym samo.

„PEGI 12 jest prawie dla mnie.”

PEGI nie mówi, czy dziecko jest mądre. PEGI mówi, czy treść może być za trudna albo za straszna dla wieku.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie krytykuj ulubionych gier dzieci. Używaj ich jako punktu wyjścia do rozmowy o zasadach i bezpieczeństwie.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.

Godzina 2

Znaczki, które mówią prawdę (System PEGI)

↑ góra

Cel

Nauka rozpoznawania oznaczeń wiekowych i treści w grach.

Wiedza w pigułce

Nie każda gra jest odpowiednia dla każdego dziecka. Na opakowaniach gier oraz w sklepach internetowych z aplikacjami znajdują się specjalne oznaczenia systemu PEGI. Kolorowe kwadraty z liczbami (np. 3, 7, 12) informują o tym, dla jakiego wieku gra jest bezpieczna. Obok nich są też czarno-białe obrazki ostrzegające o ukrytych w grze elementach, np. pająk oznacza grozę, a zaciśnięta pięść – przemoc.

Materiały

Wydrukowane piktogramy i etykiety wiekowe PEGI.

Ćwiczenie z agendy

Detektywi PEGI. Nauczyciel rozdaje dzieciom wydrukowane znaczki PEGI. Następnie pokazuje okładki różnych gier lub aplikacji i wspólnie z dziećmi ocenia, czy dana gra byłaby dla nich odpowiednia, tłumacząc, że granie w gry przeznaczone dla starszych może wywołać lęk i strach.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Znaczki, które mówią prawdę (System PEGI). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Nie każda gra jest odpowiednia dla każdego dziecka. Na opakowaniach gier oraz w sklepach internetowych z aplikacjami znajdują się specjalne oznaczenia systemu PEGI.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Znaczki, które mówią prawdę (System PEGI)”?
  • Jak zachowuje się dobry gracz?
  • Co mówi oznaczenie PEGI?
  • Czy darmowa gra zawsze jest naprawdę darmowa?
  • Co zrobić, gdy ktoś dokucza w grze?
  • Jakim nickiem lepiej grać: prawdziwym czy wymyślonym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko gra, można pisać wszystko.”

Po drugiej stronie gry jest prawdziwy człowiek. Słowa z czatu mogą ranić tak samo jak słowa na boisku.

„Lootbox to tylko zabawa.”

Może być zabawą, ale używa prawdziwych pieniędzy i losowości. Dziecko nie decyduje o tym samo.

„PEGI 12 jest prawie dla mnie.”

PEGI nie mówi, czy dziecko jest mądre. PEGI mówi, czy treść może być za trudna albo za straszna dla wieku.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie krytykuj ulubionych gier dzieci. Używaj ich jako punktu wyjścia do rozmowy o zasadach i bezpieczeństwie.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.

Godzina 3

Kultura gracza (Fair Play i Netykieta)

↑ góra

Cel

Wpojenie zasad zdrowej rywalizacji i kulturalnej komunikacji z rówieśnikami w grach wieloosobowych.

Wiedza w pigułce

Przemoc w szkole i na podwórku często przenosi się do sieci. Wyzywanie innych graczy, wyśmiewanie ich umiejętności czy celowe psucie ich wirtualnych budowli to agresja, która boli tak samo jak w realnym życiu. Dobry gracz to taki, który gra w duchu fair play i szanuje innych.

Materiały

Zasady bezpiecznych relacji między małoletnimi (Standardy Ochrony Małoletnich).

Ćwiczenie z agendy

Kodeks Kulturalnego Gracza. Dzieci wspólnie tworzą na plakacie zasady, których obiecują przestrzegać grając z innymi (np. "Gratuluję wygranej", "Nie przezywam, gdy ktoś słabiej gra", "Pomagam nowym graczom").

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kultura gracza (Fair Play i Netykieta). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Przemoc w szkole i na podwórku często przenosi się do sieci. Wyzywanie innych graczy, wyśmiewanie ich umiejętności czy celowe psucie ich wirtualnych budowli to agresja, która boli tak samo jak w realnym życiu.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Kultura gracza (Fair Play i Netykieta)”?
  • Jak zachowuje się dobry gracz?
  • Co mówi oznaczenie PEGI?
  • Czy darmowa gra zawsze jest naprawdę darmowa?
  • Co zrobić, gdy ktoś dokucza w grze?
  • Jakim nickiem lepiej grać: prawdziwym czy wymyślonym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko gra, można pisać wszystko.”

Po drugiej stronie gry jest prawdziwy człowiek. Słowa z czatu mogą ranić tak samo jak słowa na boisku.

„Lootbox to tylko zabawa.”

Może być zabawą, ale używa prawdziwych pieniędzy i losowości. Dziecko nie decyduje o tym samo.

„PEGI 12 jest prawie dla mnie.”

PEGI nie mówi, czy dziecko jest mądre. PEGI mówi, czy treść może być za trudna albo za straszna dla wieku.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie krytykuj ulubionych gier dzieci. Używaj ich jako punktu wyjścia do rozmowy o zasadach i bezpieczeństwie.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.

Godzina 4

Kiedy w grze robi się niemiło (Wykluczenie i Cyberprzemoc)

↑ góra

Cel

Kształtowanie postawy empatii oraz umiejętności reagowania na przemoc rówieśniczą w grach.

Wiedza w pigułce

Zdarza się, że w grze lub na grupowym czacie ktoś jest celowo ignorowany, wykluczany ze wspólnej zabawy lub wyśmiewany. Nikt nie zasługuje na takie traktowanie. Dzieci muszą wiedzieć, że w takich sytuacjach nie można milczeć – należy szukać pomocy u "Zaufanego Dorosłego".

Materiały

Materiały edukacyjne NASK „W sieci przyjaźni”.

Ćwiczenie z agendy

Tarcza obronna. Dzieci odgrywają krótkie scenki z wykorzystaniem pacynek lub figurek: jedna postać jest wykluczana z gry przez inne. Klasa wspólnie wymyśla, jak można pomóc tej postaci i do kogo powinna się zgłosić, by przerwać niemiłą sytuację.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kiedy w grze robi się niemiło (Wykluczenie i Cyberprzemoc). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Zdarza się, że w grze lub na grupowym czacie ktoś jest celowo ignorowany, wykluczany ze wspólnej zabawy lub wyśmiewany. Nikt nie zasługuje na takie traktowanie.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Kiedy w grze robi się niemiło (Wykluczenie i Cyberprzemoc)”?
  • Jak zachowuje się dobry gracz?
  • Co mówi oznaczenie PEGI?
  • Czy darmowa gra zawsze jest naprawdę darmowa?
  • Co zrobić, gdy ktoś dokucza w grze?
  • Jakim nickiem lepiej grać: prawdziwym czy wymyślonym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko gra, można pisać wszystko.”

Po drugiej stronie gry jest prawdziwy człowiek. Słowa z czatu mogą ranić tak samo jak słowa na boisku.

„Lootbox to tylko zabawa.”

Może być zabawą, ale używa prawdziwych pieniędzy i losowości. Dziecko nie decyduje o tym samo.

„PEGI 12 jest prawie dla mnie.”

PEGI nie mówi, czy dziecko jest mądre. PEGI mówi, czy treść może być za trudna albo za straszna dla wieku.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie krytykuj ulubionych gier dzieci. Używaj ich jako punktu wyjścia do rozmowy o zasadach i bezpieczeństwie.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.

Godzina 5

Pułapki i tajemnicze skrzynki (Mikropłatności w grach)

↑ góra

Cel

Uświadomienie najmłodszym, że darmowe gry często próbują wyciągnąć od nich prawdziwe pieniądze.

Wiedza w pigułce

Wiele gier można pobrać za darmo, ale w środku proponują one zakup specjalnych ubrań dla postaci (skórek), zwierzaków czy „skrzynek z łupami” (lootboxów) skrywających losowe nagrody. Do zakupu wirtualnych monet wykorzystywane są jednak prawdziwe pieniądze z kart przedpłaconych lub kart rodziców. Przykład 11-letniego Piotrusia, który wydawał całe kieszonkowe na wirtualne nagrody z losowych skrzynek, uczy, że z wirtualnymi zakupami bardzo łatwo stracić kontrolę.

Materiały

Omówienie mechanizmów z poradnika „W sieci wyzwań” (rozdział: Skrzynki z łupami).

Ćwiczenie z agendy

Prawdziwe monety, wirtualne skarby. Nauczyciel przynosi zabawkowe pieniądze. Dzieci bawią się w "sklep w grze", kupując od nauczyciela puste w środku, kolorowe pudełeczka (lootboxy). Szybko zauważają, że oddały wszystkie "pieniądze", a w zamian często nie dostały nic wartościowego.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Pułapki i tajemnicze skrzynki (Mikropłatności w grach). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Wiele gier można pobrać za darmo, ale w środku proponują one zakup specjalnych ubrań dla postaci (skórek), zwierzaków czy „skrzynek z łupami” (lootboxów) skrywających losowe nagrody. Do zakupu wirtualnych monet wykorzystywane są jednak prawdziwe pieniądze z kart przedpłaconych lub kart rodziców.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Pułapki i tajemnicze skrzynki (Mikropłatności w grach)”?
  • Jak zachowuje się dobry gracz?
  • Co mówi oznaczenie PEGI?
  • Czy darmowa gra zawsze jest naprawdę darmowa?
  • Co zrobić, gdy ktoś dokucza w grze?
  • Jakim nickiem lepiej grać: prawdziwym czy wymyślonym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko gra, można pisać wszystko.”

Po drugiej stronie gry jest prawdziwy człowiek. Słowa z czatu mogą ranić tak samo jak słowa na boisku.

„Lootbox to tylko zabawa.”

Może być zabawą, ale używa prawdziwych pieniędzy i losowości. Dziecko nie decyduje o tym samo.

„PEGI 12 jest prawie dla mnie.”

PEGI nie mówi, czy dziecko jest mądre. PEGI mówi, czy treść może być za trudna albo za straszna dla wieku.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie krytykuj ulubionych gier dzieci. Używaj ich jako punktu wyjścia do rozmowy o zasadach i bezpieczeństwie.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.

Godzina 6

Kto gra ze mną po drugiej stronie? (Obcy w sieci)

↑ góra

Cel

Wdrożenie zasady ograniczonego zaufania wobec nieznajomych poznanych w grach z czatem.

Wiedza w pigułce

W gry z trybem wieloosobowym grają tysiące osób. Osoba podająca się na czacie za rówieśnika może w rzeczywistości być dorosłym o złych intencjach. Dlatego nigdy nie wolno podawać w grze swojego prawdziwego imienia, adresu, nazwy szkoły, ani wysyłać swoich zdjęć.

Materiały

Wskazówki z rozdziału „Po drugiej stronie ekranu”.

Ćwiczenie z agendy

Moja bezpieczna maska (Awatar). Dzieci rysują i wycinają z papieru maski przedstawiające wymyślone postacie (np. kosmitę, rycerza, zwierzaka). Nauczyciel tłumaczy, że w grze wieloosobowej zawsze powinniśmy nosić taką "maskę" (czyli awatar i wymyślony pseudonim), pod którą bezpiecznie ukryjemy swoje prawdziwe dane.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kto gra ze mną po drugiej stronie? (Obcy w sieci). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: W gry z trybem wieloosobowym grają tysiące osób. Osoba podająca się na czacie za rówieśnika może w rzeczywistości być dorosłym o złych intencjach.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Kto gra ze mną po drugiej stronie? (Obcy w sieci)”?
  • Jak zachowuje się dobry gracz?
  • Co mówi oznaczenie PEGI?
  • Czy darmowa gra zawsze jest naprawdę darmowa?
  • Co zrobić, gdy ktoś dokucza w grze?
  • Jakim nickiem lepiej grać: prawdziwym czy wymyślonym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko gra, można pisać wszystko.”

Po drugiej stronie gry jest prawdziwy człowiek. Słowa z czatu mogą ranić tak samo jak słowa na boisku.

„Lootbox to tylko zabawa.”

Może być zabawą, ale używa prawdziwych pieniędzy i losowości. Dziecko nie decyduje o tym samo.

„PEGI 12 jest prawie dla mnie.”

PEGI nie mówi, czy dziecko jest mądre. PEGI mówi, czy treść może być za trudna albo za straszna dla wieku.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie krytykuj ulubionych gier dzieci. Używaj ich jako punktu wyjścia do rozmowy o zasadach i bezpieczeństwie.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.

Godzina 7

Wirtualny trening z FireW@lly

↑ góra

Cel

Bezpieczna rozgrywka utrwalająca wiedzę o zagrożeniach w wirtualnym świecie.

Wiedza w pigułce

Czas połączyć teorię z praktyką. Darmowa gra "FireW@lly" pozwala dzieciom wejść w rolę bohatera, który ratuje cyfrową metropolię przed wirusami i uczy się, jak dbać o bezpieczeństwo konta oraz jak reagować na szkodliwe treści.

Materiały

Aplikacja „FireW@lly” zainstalowana na urządzeniach.

Ćwiczenie z agendy

Misja ratunkowa. Dzieci w parach grają w wybrane misje w grze edukacyjnej "FireW@lly". Rozwiązują zagadki logiczne, pomagając wirtualnym mieszkańcom ustrzec się przed cyfrowymi intruzami.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wirtualny trening z FireW@lly. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Czas połączyć teorię z praktyką. Darmowa gra "FireW@lly" pozwala dzieciom wejść w rolę bohatera, który ratuje cyfrową metropolię przed wirusami i uczy się, jak dbać o bezpieczeństwo konta oraz jak reagować na szkodliwe treści.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Wirtualny trening z FireW@lly”?
  • Jak zachowuje się dobry gracz?
  • Co mówi oznaczenie PEGI?
  • Czy darmowa gra zawsze jest naprawdę darmowa?
  • Co zrobić, gdy ktoś dokucza w grze?
  • Jakim nickiem lepiej grać: prawdziwym czy wymyślonym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko gra, można pisać wszystko.”

Po drugiej stronie gry jest prawdziwy człowiek. Słowa z czatu mogą ranić tak samo jak słowa na boisku.

„Lootbox to tylko zabawa.”

Może być zabawą, ale używa prawdziwych pieniędzy i losowości. Dziecko nie decyduje o tym samo.

„PEGI 12 jest prawie dla mnie.”

PEGI nie mówi, czy dziecko jest mądre. PEGI mówi, czy treść może być za trudna albo za straszna dla wieku.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie krytykuj ulubionych gier dzieci. Używaj ich jako punktu wyjścia do rozmowy o zasadach i bezpieczeństwie.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.

Godzina 8

Wielki Finał – Turniej Cybermastera

↑ góra

Cel

Wesołe podsumowanie zasad netykiety, PEGI i bezpieczeństwa z całego kursu.

Wiedza w pigułce

Śmiech, ruch i skojarzenia to najlepszy sposób na to, by zasady kulturalnego i bezpiecznego grania zostały w pamięci dzieci na długo, zamiast kojarzyć się z nudnymi zakazami.

Materiały

Karciana/planszowa gra NASK „Odgadnij to: Cybermaster”.

Ćwiczenie z agendy

Kalambury Cybermastera. Dzieci biorą udział w turnieju, w którym muszą pokazać, narysować lub opisać słowami hasła związane z grami i higieną cyfrową (np. "gra z kolegami", "awatar", "znaczek PEGI", "Zaufany Dorosły"). Na zakończenie każdy uczestnik otrzymuje dyplom "Kulturalnego i Bezpiecznego Gracza". Skompletowaliśmy piąty kurs dla najmłodszych!

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wielki Finał – Turniej Cybermastera. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Gra to wirtualny plac zabaw: obowiązuje fair play, życzliwość, PEGI i zakupy tylko z dorosłym.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Śmiech, ruch i skojarzenia to najlepszy sposób na to, by zasady kulturalnego i bezpiecznego grania zostały w pamięci dzieci na długo, zamiast kojarzyć się z nudnymi zakazami.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–10 minRadosne przypomnienie zasad i podział na drużyny.
  2. 10–35 minGra ruchowa / kalambury / quiz bez oceniania.
  3. 35–48 minPowtórka najważniejszych zasad: każde dziecko mówi jedną rzecz.
  4. 48–55 minKrótka refleksja: kiedy użyję tej wiedzy w domu lub w grze?
  5. 55–60 minWręczenie certyfikatów lub odznak.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Wielki Finał – Turniej Cybermastera”?
  • Jak zachowuje się dobry gracz?
  • Co mówi oznaczenie PEGI?
  • Czy darmowa gra zawsze jest naprawdę darmowa?
  • Co zrobić, gdy ktoś dokucza w grze?
  • Jakim nickiem lepiej grać: prawdziwym czy wymyślonym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko gra, można pisać wszystko.”

Po drugiej stronie gry jest prawdziwy człowiek. Słowa z czatu mogą ranić tak samo jak słowa na boisku.

„Lootbox to tylko zabawa.”

Może być zabawą, ale używa prawdziwych pieniędzy i losowości. Dziecko nie decyduje o tym samo.

„PEGI 12 jest prawie dla mnie.”

PEGI nie mówi, czy dziecko jest mądre. PEGI mówi, czy treść może być za trudna albo za straszna dla wieku.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie krytykuj ulubionych gier dzieci. Używaj ich jako punktu wyjścia do rozmowy o zasadach i bezpieczeństwie.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.

Materiał pokursowy dla rodziców — wersja skrócona

Temat kursu: Kultura i bezpieczeństwo w wirtualnej piaskownicy (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie, które warto powtarzać w domu: Gram fair, nie podaję danych, zakupy tylko z dorosłym.

  • Godzina 1: W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.
  • Godzina 2: W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.
  • Godzina 3: W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.
  • Godzina 4: W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.
  • Godzina 5: W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.
  • Godzina 6: W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.
  • Godzina 7: W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.
  • Godzina 8: W domu: sprawdźcie oznaczenie PEGI jednej ulubionej gry i porozmawiajcie, czy są w niej czat, zakupy lub reklamy.